podwórkopedia – Stanisław Grzesiuk

Człowiek zasadniczo grzeczny i charakterny, piewca „kodeksu miejskiego plemienia”, klasyk polskiej muzyki podwórkowej, czołowy przedstawiciel warszawskiego folkloru miejskiego zwany bardem z Czerniakowa, gruźlik, więzień obozów koncentracyjnych w Dachau, Mauthausen i Gusen, które przeżył m. in. dzięki umiejętności gry na bandżo kupionego za 400 papierosów, syn ślusarza, z wykształcenia elektromechanik, pracownik fabryki parowozów, syn warszawiaka i matki z Nowego Miasta pod Płońskiem, miłośnik życia przekonany,  że po śmierci w piekle za karę „nie dadzą mu śpiewać”. Młodość spędził na Czerniakowie (a ściślej: na Sielcach). W latach 1920-1940 mieszkaniec nieistniejącej dziś kamienicy przy ulicy Tatrzańskiej w Warszawie.

Śpiewak, którego intonacja i akcent uważane są za esencję warszawskiego folkloru miejskiego urodził się w w maju 1918 roku w Małkowie koło Chełma na Lubelszczyźnie i zmarł w styczniu 1963 roku w stolicy. Zaczynał od gry ba mandolinie, którą z czasem zamienił na bandżolę. Do historii przeszło jego obozowe „drewno” z myszką Miki – instrument wykonany z fragmentu krzesła, psiej skóry i gryfu od mandoliny. Grzesiuk zapamiętany został jako bard, po wydaniu autobiograficznej trylogii  („Pięć lat kacetu” relacjonującej pobyty w obozach koncentracyjnych, „Boso, ale w ostrogach” przywołującej wspomnienia z życia na warszawskiej Pradze i „Na marginesie życia” opisującej zmagania autora z gruźlicą), której towarzyszyły spotkania z czytelnikami uzupełniane autorskimi wykonaniami słynnych piosenek, takich jak jego ulubiony”Bal na Gnojnej” oraz „Komu dzwonią„, „Ballada o Felku Zdankiewiczu„, „Apaszem Stasiek był„, czy wreszcie kabaretowy utwór pochodzący od łódzkich autorów Czesława Gumkowskiego i Ludwika Halperna „Czarna Mańka„.

Jak wspominała jego siostra Krystyna Zaborska Stasiek nie był dzieckiem ulicy, bo był choć był ruchliwy, to posłuszny, dobrze pilnowany i surowo wychowywany jako dziecko: „Kiedy byliśmy młodzi, to nie śpiewał w domu takich piosenek. Rodzice by na to nie pozwolili. Potem też miał dwa repertuary, jeden uliczny, taki do kieliszka, drugi normalny, który śpiewał rodzinie w domu.”  Jedno jest pewne – Grzesiuk miał wyrobiony pogląd na muzykę  „bojowa piosenka musi być, że nie przejmujemy się i damy sobie radę”. Nastrój wykonywanych piosenek udzielał się słuchaczom, mimo tego, że według Staśka Wielanka „grał tylko tak dla siebie amatorsko, żadnych zasad nie przestrzegał muzycznych, frazy sobie naginał w każdą stronę jak mu było wygodnie… tak sobie grał”.

Kontynuatorzy:
W latach 90 XX wieku w Polsce furorę zrobił zespół  zespół Szwagierkolaska Muńka Staszczyka i Andrzeja Zeńczewskiego, który znakomicie zaaranżował na nowo utwory wykonywane przez Grzesiuka, co próbował zrobić jeszcze raz w pierwszej dekadzie XX wieku tandem Maleńczuk&Waglewski. W drugiej dekadzie XX wieku pojawił się przełomowy Projekt Warszawiak i afro-warszawski wariant wokalny polsko-nigeryjskiej artystki z Opola Ifi Ude pn. „Nie masz cwaniaka nad afro-warszawiaka„.

Zapraszam do obejrzenia filmy dokumentalnego w którym Stanisława Grzesiuka wspominają członkowie rodziny, sąsiedzi i muzycy tacy jak Stanisław Kozera i Stasiek Wielanek z Kapeli Czerniakowskiej.

Grzesiuk, chłopak z ferajny – dokument 2004 (scenariusz Alex Kłoś, reżyseria Mateusz Szlachtycz).

Stanisław Grzesiuk opowiada o sobie – Unikat

Fundacja „Afryka Inaczej”: Nie masz cwaniaka nad afro-warszawiaka (2012)

Do doczytania:
Grzesiuk Stanisław 1958, Pięć lat kacetu, Warszawa

Grzesiuk Stanisław 1961, Boso, ale w ostrogach, Warszawa

Grzesiuk Stanisław 1964, Na marginesie życia, Warszawa

Stanisław Grzesiuk (artykuł na portalu Culture.pl)

Kieliszek Iza 2014 Stanisław Grzesiuk, bard, a może chuligan?
Kozak i bandżo 2013

Osiecka Agnieszka 1985 , Szpetni czterdziestoletni, Warszawa [Grzesiuk utrwalił w tangu ludowym to, co bodaj w nim najważniejsze: pełne godności spowolnienie. Dostojeństwo. Jest w nim rytm kroków ludzi doświadczonych i nigdzie się niespieszących, przeciwstawiony jakby fertycznemu drobieniu frajerów.]

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s